Wraz z końcem roku 2025 kończą działanie Ośrodki Pomocy Pokrzywdzonym Przestępstwem prowadzone przez Stowarzyszenie na Rzecz Integracji i Rozwoju Społecznego GRONO, które współfinansowane były z Funduszu Sprawiedliwości.

Projekt nie miałby szans powodzenia bez wspaniałego zespołu, w skład którego wchodziły osoby pierwszego kontaktu, psycholodzy, psychoterapeuci, psychiatrzy, prawnicy, fizjoterapeuci, pracownicy świetlic socjoterapeutycznych w Świdnicy i Legnicy, wychowawcy kolonijni, koordynatorzy i pracownicy biura, przyjaciele stowarzyszenia wspierający nas w działaniach, doradcy zawodowi oraz zarząd.

W 2018 roku po raz pierwszy wystartowaliśmy w konkursie Ministerstwa Sprawiedliwości na prowadzenie ośrodka pomocy dla osób pokrzywdzonych. Był to nasz pierwszy tak duży projekt. Wcześniej stowarzyszenie działało na terenie okręgu legnickiego już dwa lata – od kwietnia 2016 roku – i skupiało się głównie na przeciwdziałaniu hejtowi w szkołach.

Dostrzegaliśmy ogromną potrzebę rozszerzania działań i w wyniku tej potrzeby wystartowaliśmy w konkursie ministerstwa. Zostaliśmy wyłonieni jako realizator projektu na terenie, który został opisany w pierwszej ofercie. Utworzyliśmy ośrodek, w którym oferowaliśmy pomoc psychologiczną, prawną i finansową. W 2018 roku na terenie Zagłębia Miedziowego z tego wsparcia po raz pierwszy skorzystało 240 osób.

Rok 2019 był dla nas naturalną kontynuacją działań. Już po pierwszym roku znaliśmy projekt i potrafiliśmy go rozliczać, dlatego pod koniec 2018 roku zdecydowaliśmy się wystartować w kolejnej edycji konkursu – i udało się wygrać. Zmieniła się wtedy organizacja projektu, ponieważ Polska została podzielona na okręgi odpowiadające sądom okręgowym. W związku z tym Stowarzyszenie Grono objęło Okręgowy Ośrodek Pomocy Pokrzywdzonym w Legnicy wraz z punktami lokalnymi w: Lubinie, Polkowicach, Chojnowie, Jaworze, Złotoryi, Górze i Głogowie.

Co ważne, projekt został przyznany na trzy lata, a to pozwoliło nam ustabilizować pozycję i rozwinąć działalność. W tym czasie do zespołu zaczęli dołączać kolejni psychologowie, psychoterapeuci, prawnicy i inni specjaliści. Chcemy też wspomnieć naszego prawnika, Władysława Maślankę, który na etapie pisania pierwszych ofert bardzo nam pomagał i był naszym pierwszym konsultantem. Mimo że nie ma go już wśród nas, pamiętamy o nim i o jego wkładzie w tę ideę.

W trakcie realizacji projektu w 2019 roku, podczas wakacji, postanowiliśmy samodzielnie zorganizować obóz dla dzieci – naszych podopiecznych. Wykorzystaliśmy środki przeznaczone w projekcie na wyjazdy zorganizowane i wysłaliśmy dzieci na obóz terapeutyczny. Pomysł powstał dlatego, że doskonale znaliśmy te dzieci i ich codzienne trudności: wiedzieliśmy, z czym się mierzą, czego się boją i jakiego wsparcia potrzebują. Dlatego na obóz pojechali nasi najlepsi specjaliści, którzy pracowali z nami na co dzień.

Dla wielu dzieci był to pierwszy wyjazd w życiu: pierwsze wakacje bez mamy, pierwsze rozstania z rodzicami i pierwsze doświadczanie samodzielności. Dzięki temu, że były pod opieką znanych i zaufanych osób, wyjazd zakończył się sukcesem. To doświadczenie pokazało nam, że takie obozy mają ogromny sens i są bardzo ważnym elementem procesu terapeutycznego dzieci objętych naszym wsparciem.

Przez trzy lata realizacji projektu „Lepsze jutro” w naszych ośrodkach pomocy w okręgu legnickim skorzystało 2658 osób – była to realna liczba przyjętych wniosków. Był to też wyjątkowo trudny czas, ponieważ projekt realizowano w okresie pandemii. Mimo licznych ograniczeń praca ośrodków nie została przerwana: punkty pomocy cały czas działały, osoby pierwszego kontaktu były dostępne, a terapie i konsultacje prawne odbywały się stacjonarnie oraz zdalnie.

Co szczególnie istotne, żaden z pracowników nie odmówił wtedy pracy ani beneficjentom bezpośredniego wsparcia. Praca zdalna była prowadzona za zgodą ministerstwa i stanowiła adekwatną odpowiedź na sytuację w kraju i na świecie.

W trakcie tych trzech lat, w trudnych warunkach, spośród wielu form wsparcia wyodrębniliśmy te kluczowe. Łącznie zrealizowano: 9103 godziny konsultacji psychologicznych i psychoterapii, 645 godzin konsultacji psychiatrycznych oraz 3903 godziny pomocy prawnej. Wsparciem fizjoterapeutycznym i rehabilitacją objęto 392 osoby. Te działania były centralnym punktem udzielanej pomocy, ale warto podkreślić, że projekt obejmował też szereg innych oddziaływań, takich jak pomoc finansowa, wsparcie doradców zawodowych, kursy, szkolenia i tym podobne.

Końcówka 2021 roku była momentem, w którym musieliśmy zdecydować, co dalej robimy z projektem. W trakcie realizacji, w poprzednich latach, widzieliśmy, że na Dolnym Śląsku utworzyła się pewna „wyrwa” w okręgu wrocławskim – przez jakiś czas nie funkcjonował tam ośrodek wsparcia, przez co wiele osób trafiało do Okręgowego Ośrodka Pomocy w Legnicy. To obciążało nasz budżet. Podobna sytuacja pojawiła się też od strony Jeleniej Góry, gdzie w pewnym momencie ośrodek został zamknięty – dosyć nagle. Mimo tych trudności każdy potrzebujący otrzymał pomoc, ale po analizie sytuacji Zarząd podjął decyzję, że złożymy cztery oferty konkursowe w kolejnym rozdaniu.

Wygranie konkursu w tych czterech okręgach pozwoliło na utworzenie ośrodków w okręgu: legnickim, wrocławskim, świdnickim i jeleniogórskim – wraz z lokalnymi punktami. W edycji programu na lata 2022–2025 utworzyliśmy łącznie 24 lokalizacje pomocy na terenie Dolnego Śląska.

Wraz z normalizacją sytuacji pandemicznej w 2023 roku wróciliśmy do idei organizowania wakacyjnych obozów terapeutycznych i zrealizowaliśmy drugi obóz. Nazywał się „Wakacyjny Balans”. Wyjechaliśmy z 45 dzieci do Brzozowej Zatoki w Brennie. Przez tydzień dzieci uczestniczyły w intensywnych zajęciach, które łączyły zabawę, terapię i rozwój różnych umiejętności. Budowaliśmy poczucie wzajemnego wsparcia. Był to wyjazd dla dzieci objętych wcześniej terapią w ośrodkach, które doświadczyły trudnych sytuacji życiowych. Obóz ponownie potwierdził, że tego typu działania przynoszą realne efekty i że obozy terapeutyczne są niezbędnym elementem naszego systemu wsparcia.

W trakcie realizacji wszystkich naszych projektów zawsze staraliśmy się podejmować liczne działania uzupełniające, skierowane przede wszystkim do dzieci i młodzieży. Mieliśmy na celu promowanie aktywności, wzmacnianie zasobów oraz podejmowanie ważnych tematów społecznych. Jednym z takich działań było zorganizowanie konkursu plastycznego „Siła w kryzysie — co pomaga nam przetrwać?”. Na konkurs wpłynęło 150 prac. Jego wyjątkowym elementem był międzypokoleniowy charakter: wzięły w nim udział osoby w wieku od 6 do 76 lat. Finałem konkursu była wystawa i wernisaż zorganizowane w Okręgowym Ośrodku w Legnicy. Tematyka stała się punktem wyjścia do dalszej pracy warsztatowej i zajęć, podczas których wspólnie z dziećmi i młodzieżą rozwijaliśmy umiejętności radzenia sobie w sytuacjach kryzysowych.

Przyszło kolejne lato – w 2024 roku – i znów realizowaliśmy obóz terapeutyczny. Był to już nasz trzeci obóz, w którym wzięło udział 60 dzieci. Po raz kolejny wybraliśmy Brenno – sprawdzone miejsce, z basenem, jeziorem i lasami, czyli wszystkim, czego dzieci potrzebują, żeby się wyszaleć. Brzozowa Zatoka stała się naszym „domem” – miejscem dobrze znanym zarówno zespołowi, jak i uczestnikom – zapewniając bezpieczną i przyjazną przestrzeń do pracy terapeutycznej. Warto podkreślić, że były już wtedy dzieci, które uczestniczyły w kolejnej edycji, więc mogliśmy obserwować, jak rosną, jak się zmieniają i jak funkcjonują w grupie.

Program ponownie łączył terapię z odpoczynkiem, aktywnościami, budowaniem relacji i poczuciem bezpieczeństwa. To był czas wytchnienia, radości i doświadczania normalności po intensywnych przeżyciach życiowych. Obecność naszego psa terapeutycznego, który uczestniczył we wszystkich obozach, była tutaj naturalna: dzieci go znały, wspierał je w regulowaniu emocji i budowaniu więzi, stał się ważnym, bliskim towarzyszem.

Nie sposób mówić o realizacji projektu bez podkreślenia roli świetlic terapeutycznych funkcjonujących w Świdnicy i Legnicy. Były one – i pozostają – stałymi, bezpiecznymi przestrzeniami wsparcia, w których dzieci przyjmowane w naszych ośrodkach mogły doświadczać uważności, akceptacji, regularności i ciągłości oddziaływań. Wszystko było przemyślane i zapewniane przez zaangażowanych opiekunów i terapeutów, co miało istotne znaczenie dla budowania w dzieciach poczucia bezpieczeństwa, stabilności emocjonalnej i przynależności. Te miejsca stanowią bezpieczny „wentyl” dla trudnych emocji, przestrzeń wzmacniania zasobów oraz realne uzupełnienie emocjonalnych potrzeb dzieci.

W ramach wsparcia dzieci i młodzieży oraz popularyzowania naszego projektu w 2024 roku zrealizowaliśmy też konkurs plastyczny pt. „Wiem, co czujesz, czyli empatia w działaniu”. Ogłosiliśmy go w Dniu Empatii, a rozstrzygnięty został 5 grudnia, w Światowym Dniu Wolontariusza. Tym razem w konkursie wzięło udział blisko 100 uczestników w różnym wieku. Podzieliliśmy ich na kategorie wiekowe, a finałem była wystawa prac zorganizowana w Starostwie Powiatowym w Legnicy. Działaniom towarzyszyły również warsztaty i spotkania poświęcone empatii oraz jej roli w życiu codziennym. Zaangażowanie uczestników potwierdziło, jak ważne i potrzebne jest podejmowanie takich tematów w przestrzeni publicznej.

Kontynuacją wystawy konkursu „Wiem, co czujesz. Empatia w działaniu” był kalendarz na 2025 rok, przygotowany wraz z dziećmi i młodzieżą w oparciu o nagrodzone prace. Każdy miesiąc prezentuje inną pracę, a na stronie tytułowej znajduje się pełen przegląd. Kalendarz wzbogaciliśmy o ważne dni poświęcone empatii i wsparciu oraz zwracaniu uwagi na grupy wrażliwe w naszych społecznościach, co pozwalało uwypuklać różnorodne potrzeby społeczne w kolejnych miesiącach. Publikacja spotkała się z bardzo dobrym odbiorem – nie tylko wśród dzieci i młodzieży, ale też w różnych instytucjach – i stanowiła symboliczne domknięcie działań projektowych oraz wprowadzenie w rok 2025. Mimo że kalendarz jest już nieaktualny, nadal jest do pobrania na naszej stronie internetowej stowarzyszenia.

Patrząc całościowo: od 2018 roku Stowarzyszenie Grono w ramach pomocy osobom pokrzywdzonym przestępstwem zakwalifikowało do wsparcia łącznie 12 876 wniosków. Skala udzielonej pomocy była jednak w rzeczywistości znacznie szersza – obejmowała również wiele działań niewidocznych w tabelach i statystykach, wykonywanych przez naszych specjalistów oraz grono wolontariuszy.

Nie da się w pełni wyrazić wdzięczności każdemu z Was, kto dołożył swoją cegiełkę do muru, który dla wielu naszych podopiecznych stał się początkiem nowego rozdziału i lepszej przyszłości. Dziękujemy!

Zakończyliśmy projekt i obecnie czekamy na wyniki konkursu ofert, w którym wystartowało Stowarzyszenie Grono, aby móc kontynuować pracę na rzecz potrzebujących.

Mamy nadzieję, że wszystko potoczy się pomyślnie – trzymamy kciuki i jesteśmy dobrej myśli. Jeśli otrzymamy możliwość dalszego działania, niezwłocznie uruchomimy Okręgowe Ośrodki Wsparcia w Legnicy i Świdnicy.

Zachęcamy do śledzenia naszych informacji – na stronie i w mediach społecznościowych będziemy na bieżąco przekazywać szczegóły dotyczące terminu i miejsc uruchomienia pomocy.